Ikki va undan ortiq, ko`p o`lchovli massivlar haqida

Ikki va undan ortiq, ko`p o`lchovli massivlar haqida

Bir o`lchovli massivlar vector(vektor) deyiladi.

Ikki o`lchovli massiv esa matrix(matritsa) deyiladi.

Vektorlar - int[] a={2,3,4,54,5}; (C#, Java)

Matritsa - int[,] a={{3,5,3},{3,5,6},{544,3,64},{654,0,-5}}; (C#,Java)

Massivning ixtiyoriy elementini o`zgartirishda uning indexi(pozitsiyasi) orqali o`zgartiriladi.

a[4]=2; (5- element o`zgartirildi)

b[3]="3423"; (4- element o` zgartirildi)

Main funksiyasi

Main funksiyasi(asosiy funksiya) - Barcha dasturlarda mazkur funksiya bor. Bu funksiya dasturning kirish eshigi, dastur ishga tushirilganda avtomatik shu funksiyaga murojaat bo`lib, shu funksiyada qaysi funksiya ko`rsatilsa shu yerga yo`naltiriladi. agar hech bir funksiyaga murojaat qilinmagan bo`lsa boshqa class yoki funksiyalarga murojaat qilmasdan dastur ish faoliyatini tugatadi.

Funksiyalar bilan ishlash

Funksiyalar bilan ishlash

Funksiyalar biz uchun nega kerak? - Class biz uchun tip, funksiyalarni e`lon qilish maydoni, biror obyektni qayta ishlash uchun kerakligini bildik. Endi funksiya haqida, nima uchun foydalanishimiz kerakligi haqida bilib olamiz. Sizchi nima deb o`ylaysiz?

Demak, class ning vazifalari ichida mantiqiy yoki arifmetik amallar yo`q. Biz biror missiyani bajarishni xohlasak uning algoritmini qanday kiritamiz? Albatta funksiyaga. Funksiyalar ko`p bo`lishi mumkin ular bir classda yoki bir nechta class da bo`lishi ham mumkin. Eslab o`tamiz tashqaridan ko`rishimiz uchun bu funksiya albatta public bo`lishi lozim. Demak funksiyada dasturning mantig`i yoziladi, bu mantiq funksiyalarga, classlarga ma`nosi bo`yicha ajratib, tartiblab yoziladi. Kerak bo`lgan yerda shu qismni e`lon qilinadi, kerak bo`lgan yerda murojaat qilinaveradi. Bir nechta kichik dastur tuzmoqchi bo`lsangiz yoki bir nechta masalani ishlamoqchi bo`lsangiz har biriga alohida proyekt yaratib o`tirishni keragi yo`q, har bir masalani bittadan funksiyada bajarib, shu funksiyalarni asosiy funksiyadan chaqirib qo`yish kifoya. Son-sanoqsiz funksiyalar, classlar bo`lishi mumkin, ammo ular siz qachon murojaat qilsangizgina faoliyatni boshlaydilar. Bundan anglashiladiki, yozayotgan kodimi kattalashib ketmasligi uchun classlarga, funksiyalarga bo`lib tashlasak xotirani tejaymiz, murojaat qilsakgina ishlar ekanlar. Funksiyaga murojaat ham faqat funksiya ichidan bo`ladi, e`lon qilish esa faqat class ichida. Demak class da e`lon qilyapmiz, funksiyadan boshqa funksiyani chaqirayapmiz. Funksiyaga murojaat qilganda funksiya nomidan so`ng "(" belgisini qo`yamiz(qavsni yopmay turamiz) va bizga kiritishimiz shart bo`lgan kerakli parametrlar ko`rinadi. Demak ko`rindiki funksiyalardan foydalanish, e`lon qilish uchun maxsus bilim shart emas, tiplarni bilsak bo`ldi ekan. Tiplarni esa OOP ni o`rganishdan oldin misol yechish jarayonida yodlab, tushunib olamiz. Xulosa shuki biz uchun o`ylagan algoritmimizni funksiyani e`lon qilib uning ichida(tanasida) yozamiz.

Classlarga murojaat

Classlarga murojaat

Classlarga murojaat qilganda ma`lumot dinamik xotiraga tushadi. Chunki classni chaqirish C# va Java da deyarli bir xil. 

Bu yerda Tom -class, tom - obyekt. demak Tom tipidagi tom.(Mushuklar turiga kiruvchi bir hayvon yoki obyekt, ya`ni bir mushuk. E`tibor bering: Tom(Mushuk) bilan tom(mushuk) farq qilmoqda).

Static elementlar

Static elementlar

   Class, funksiya, obyekt yoki propertyni static(static) element sifatida e`lon qilish mumkin. Bundan ko`zlangan maqsad statik elementni xotiraning yuqori pog`onasiga chiqarib qo`yish va uni xotirada doim saqlash, kerak bo`lganda unga murojaat qilish. Statik bo`lmagan elementlar esa classga murojaat vaqtida ular ham yangidan xotiraga olinadi, classni ishlatishni to`xtatib block yopilganda esa u elementlar xotiradan tozalab tashlanadi. Undan tashqari class ni bir necha marta qayta-qayta murojaat etib chaqirib foydalanilganda shu class tipida bir nechta obyekt hosil bo`ladi, statik bo`lmagan elementlari har bir klassda alohida element qabul qiladi, statik bo`lsa shu obyektlarda hammasida ayni shu statik elementi bir xil qiymatga moslashib qoladi(bittasidagi statik element o`zgartirilsa hamma obyektlarda xuddi shu statik element bir xil yangi qiymatga o`zgarib qoladi).

Funksiyalar ham statik bo`lishlari mumkin. Bu qachon bo`ladi? Qachonki bir funksiyaning vazifasi o`zi joylashgan classdagi boshqa funksiyaga bog`liq bo`lmasa va uni asosan boshqa classlardan chaqirilsa shunda ishlatiladi.

Static elementlar class nomidan so`ng nuqta(.) qo`yib chaqiriladi

Masalan: Console.WriteLine("..."); System.out.println("...");

 bu yerda Console va System -class, WriteLine va println esa statik funksiyalar.

Funksiyaga murojaat

Funksiyaga murojaat - Funksiyani chaqirish, funksiyani ishlatish, funksiya ijro etish...

Funksiyaga murojaat etishda quyidagilarga e`tibor qaratish lozim:

1. Funksiya qiymat qaytaradimi? - agar qaytarsa demak undan biror natija olib boshqa o`zgaruvchiga berish mumkin.

2. Funksiyaning tipi qanaqa, ya`ni bizga qaytadigan qiymat qaysi tipda bo`ladi? - Agar yangi o`zgaruvchi e`lon qilib unga funksiyaning qiymatini berishni istasak, demak yangi o`zgaruvchining tipi funksiyaning tipini o`z ichiga olishi yoki u bilan bir xil bo`lishi shart.

3. Funksiya parametr oladimi? - agar parametr olsa, unga parametr kiritish kerak bo`ladi.

4. Parametrlari nechta va tiplari qanaqa? - parametrlarning o`rniga biror qiymat yoki boshqa bir o`zgaruvchi kiritish mumkin. Ketma-ketlik esa parametrlarning ketma-ketligi bilan bir xil va har bir kiritilayotgan parametrning tipi e`lon qilingan parametr o`zgaruvchisining tipi bilan bir xil bo`lishi kerak.

bular 4 ta bo`lgani bilan qiyin emas.

Ushbu shartlar qanoatlantirilsa funksiya ishlaydi va biror natija olish yoki shunchaki ishlatib yuborish mumkin.

Ko`rib turganimizdek funksiyalarning ichki qismida yana biz bilgan tizimli dasturlashning arifmetik amallaridan foydalaniladi. Shu sababli yosh dasturchilarga masala ishlatib, ularni ko`niktirib boriladi va Class tushunchasini qabul qilish ularga og`irlik qilmaydi. Sababi funksiyani e`lon qilish va chaqirishdan boshqa deyarli barcha narsalar arifmetik ifodalar bo`lmoqda...

Class lar haqida

Class  lar haqida

Class lar o`zida qiymat saqlovchi obyektlardan, funksiya va property(xususiyat) lardan tashkil topgan. Vazifa bir turga yaqin funksiyalarni bir joyga saqlash uchun biror bir klassning ichida e`lon qilinadi(joylashtiriladi) va biror nom bilan nomlanadi.

Funksiyalarni e`lon qilish - funksiyani biror class ning ichiga joylashtirib uning ichiga logikasini(bajaradigan missiyasini) yozish.

Funksiyani chaqirish(ishlatish) - E`lon qilingan funksiyani chaqirish mumkin, e`lon qilinmagan funksiya mavjud bo`lmaydi. Funksiyalar - kichik dasturchalar, ular parametr berib ishlatiladi va biror natijani qabul qilib olinadi.

funksiyalarni e`lon qilishda ham ma`lum bir type(Reference yoki Value) bilan e`lon qilinadi(yaratiladi deb ham yoziladi - bu e`lon qilish ma`nosida). Kirish parametrlari bir nechta bo`lsa ham natijaning qiymati bir dona bo`ladi(ya`ni bitta qiymat qaytadi).. Parametrlar ham natija ham biror type ga tegishli bo`ladi. Natija esa funksiyaning qiymati deb aytiladi.  Qiymat qaytarmaydigan funksiyalar ham bor, bular  Prosedura(Procedure) deyiladi. E`lon qilinishi xuddi funksiyalar bilan bir xil, faqat  funksiyaning tipi void deb belgilanadi. void- - bu maxsus tip, faqat funksiyalarda qo`yiladi, qachonki uni proseduraga aylantirish kerak bo`lgan vaqtlarda.

Return - ingliz tilida qaytarmoq, qaytarib bermoq, jo`natmoq yoki javob bermoq ma`nolarini beradi. Biz bu operatorni funksiyalarda qo`llaymiz. Shu funksiyaning natijasini qaytaruvchi operator. Dasturning biror qismidan kerakli funksiyani chaqirganimizda odatda undan biror natija kutamiz va kelgan natijani boshqa bir o`zgaruvchiga beramiz. Shu funksiyadan natija qaytishi uchun returndan foydalaniladi. Returndan keyingi operatsiyalar bajarilmaydi. Funksiyada qanday amallar bajarilganiga qaramay returnda nima berilgan bo`lsa shu qaytad(funksiyaning qiymati shunga teng bo`ladi).